Tapu iptal ve tescil davası, bir taşınmazın tapu kaydının hukuka aykırı şekilde oluşturulduğu veya gerçek hak sahipliğini yansıtmadığı durumlarda başvurulan, mülkiyet hakkının korunmasına yönelik temel bir dava türüdür. Amaç, hatalı veya usulsüz tesis edilmiş tapu kaydının iptal edilerek, gerçek hak sahibi adına yeniden tescil edilmesidir.
Hangi Hallerde Açılır?
Uygulamada en sık karşılaşılan sebepler arasında; satış sözleşmesinde irade sakatlığı (hile, hata, tehdit), vekalet görevinin kötüye kullanılması, muvazaalı (danışıklı) işlemler, ölünceye kadar bakma sözleşmesine dayalı devirlerin usule aykırılığı, kadastro tespitindeki hatalar ve miras payının tapuya yansıtılmaması sayılabilir. Her sebep, davanın hukuki dayanağını ve ispat yükünü farklı şekilde etkiler.
Kimler Dava Açabilir?
Davayı, tapu kaydında hak sahibi olduğunu iddia eden kişi; miras yoluyla intikal eden taşınmazlarda ise mirasçılar açabilir. Bazı hallerde ilgili idari kurumlar da (örneğin hazine, belediye) taraf olabilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Tapu iptal ve tescil davaları, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılır. Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin yetkisi kesin yetki niteliğindedir; bu nedenle dava açılmadan önce yetkili mahkemenin doğru tespiti önemlidir.
İspat Yükü ve Deliller
Davanın seyri büyük ölçüde dayanılan sebebe göre şekillenir. Muvazaa iddiasına dayanan davalarda tanık beyanları ve dolaylı deliller önem kazanırken, vekalet görevinin kötüye kullanılmasına dayanan davalarda vekaletnamenin kapsamı ve tarafların bilgisi/kötüniyeti araştırılır. Tapu sicilinin aleniyet ilkesi gereği, iyiniyetli üçüncü kişilerin kazanımları özel bir korumadan yararlanabilir; bu nedenle davanın hangi kişilere karşı yöneltileceği dikkatle belirlenmelidir.
Süreç Ne Kadar Sürer?
Süreç; taşınmazın niteliğine, tapu kaydının geçmişine, bilirkişi incelemesine ve tarafların delil sunma yoğunluğuna göre değişkenlik gösterir. Kadastro ve tapu kayıtlarının önceden titizlikle incelenmesi, davanın gereksiz yere uzamasının önüne geçer.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.