Türk hukukunda boşanma davaları, tarafların anlaşma durumuna göre iki ana usul çerçevesinde yürütülür: anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma. İki dava türü de aynı sonucu, yani evlilik birliğinin sona ermesini hedeflese de, izlenen usul, süre ve ispat yükü bakımından önemli farklılıklar taşır.
Anlaşmalı Boşanma
Anlaşmalı boşanma, eşlerin evliliğin sona ermesi konusunda anlaştığı ve boşanmanın mali sonuçları ile varsa çocukların durumu hakkında ortak bir mutabakata vardığı hallerde uygulanır. Bu yol için evliliğin belirli bir süre devam etmiş olması ve tarafların hazırladıkları protokolün hâkim tarafından uygun bulunması gerekir. Taraflar duruşmada hazır bulunarak iradelerini hâkime bizzat bildirir. Uygulamada bu süreç, çekişmeli boşanmaya kıyasla genellikle daha kısa sürede sonuçlanır.
Çekişmeli Boşanma
Taraflar boşanma konusunda veya boşanmanın mali sonuçları (nafaka, tazminat, mal paylaşımı) ile çocuğun velayeti konusunda anlaşamıyorsa, dava çekişmeli boşanma usulünde yürütülür. Bu davada taraflardan birinin boşanma sebebini (örneğin evlilik birliğinin temelinden sarsılması gibi kanunda öngörülen bir sebebi) ileri sürmesi ve bu sebebi delillerle ispat etmesi gerekir. Tanık dinlenmesi, bilirkişi incelemesi ve karşılıklı dilekçe teatisi gibi usuli aşamalar süreci uzatabilir.
Süre ve Delil Bakımından Farklar
Anlaşmalı boşanmada ispat yükü hafifletilmiştir; esas incelenen husus, tarafların iradesinin serbestçe oluşup oluşmadığı ve protokolün hakkaniyete uygunluğudur. Çekişmeli boşanmada ise dava, genel yargılama usulüne tabi olduğundan delillerin toplanması, tanıkların dinlenmesi ve gerekirse uzman bilirkişi raporları alınması nedeniyle daha uzun sürebilir.
Süreç İçinde Fikir Değişikliği
Anlaşmalı boşanma sürecinde başlayan bir dava, taraflardan birinin protokolden vazgeçmesi ya da duruşmada beyanını değiştirmesi halinde çekişmeli boşanmaya dönüşebilir. Bu nedenle protokolün imzalanmadan önce her iki tarafça da dikkatle değerlendirilmesi önemlidir.
Hangi Yol Tercih Edilmeli?
Hangi usulün izleneceği, somut olayın özelliklerine, tarafların anlaşma iradesine ve mali/velayet konularındaki uzlaşma düzeyine bağlıdır. Süreç başında yapılacak doğru hukuki değerlendirme, gereksiz zaman ve maliyet kaybının önüne geçer.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.